“Yenilenen Köy BALLIKAYA” 

Üzerine

Malatya-Hekimhan yolunun eski güzergahında Akpınar köyü yakınına varıldığında, kuzeydoğu yönüne bakılırsa dağ eteğinde, kale surlarına benzer sıra kayalar görülür. Hele de kış mevsiminde karlar arasında simsiyah kaya kuşağını görmemek mümkün değildir. Bu sıra kayaların içinde en yükseği Ballıkaya’dır. Sıra kayaların biraz güneyinde de o kayadan adını alan Ballıkaya Köyü vardır.

Ballıkaya’da doğup büyümüş birisi olarak; 1984 yılının  ocak ayında Milli Eğitim Bakanlığı çevre inceleme tekniklerini esas alarak hazırlamaya başladığım bu çalışmamda en büyük yardımı babamdan gördüm. Köy halkından birçok kişinin kaynaklık ettiği konuları yeniden düzenleyerek, araştırarak, inceleyerek çalışmaya kattım. 1986 yazında köyümüzde araştırma yapmak üzere gelen ABD İndiana Üniversitesinden Prof. Dr. M. İlhan Başgöz ile Hollanda Rotterdam Yüksekokulundan Prof. Dr. M. Fuat  Bozkurt çalışmamda bana ışık tuttular, derleme ve araştırma çalışmalarımı sürdürdüm.

1988 Ocağında çalışmalarımı bütünleştirdim. Malatya’da Gazi İlkokulunda Alt Özel Sınıf Öğretmeni iken tanıştığımız gazeteci Dinçer Ergenekonlu’ya “Yenilenen Köy Ballıkaya” adı çalışmamın sözünü edince, “Getir, H. Nedim Şahhüseyinoğlu ağabeyimiz hele bir incelesin” dedi. Hamle gazetesinde H. Nedim Şahhüseyinoğlu ile görüştüğümde, çalışmamı Görüş Gazetesinden Celal Yalvaç’a incelemek üzere verdiğini söyledi, birlikte Kazancı İşhanına, Celal Yalvaç’ın bürosuna gittik. Orada,  bugün birçoğu aramızda olmayan birçok kişi vardı. Tanıştık ve çalışmamı incelemekte olduğunu söyledi. Kendisi, fotoğraf makinesi onarımı ile uğraşıyordu. H. Nedim Şahhüseyinoğlu ve Celal Yalvaç’ı köyüm Ballıkaya ile ilgili çalışmam sayesinde daha yakından tanıdım ve yirmi yılı aşan dostluğumuz halen sürüyor.

Derken okullar tatile girdi. Ağustos ortalarında Görüş’ün birinci sayfasında, “Yenilenen Köy Ballıkaya, “Öğretmen Süleyman Özerol’un tit

izlikle hazırlanmış olduğu bir çevre incelemesi”, “Tez özelliği taşıyan bir inceleme gibi” birkaç gün süren ön tanıtımlar başladı. Bu ön tanıtımların ardından 8 Ağustos 1988 tarihinden itibaren “Yenilenen Köy Ballıkaya”adıyla 37 gün tam sütun olarak yayınlandı. 1989 Şubatında Ballıkayalı birçok kişi ile görüşerek yeni bir derleme çalışması yaptım. Yazılı kaynaklardan aldığım verilerle Yenilenen Köy Ballıkaya ve Ballıkaya’dan Derlemeler Üzerine” adını verdiğim yeni çalışmayı bahar sonuna kadar tamamladım. Çeşitli kişilerle de görüştükten sonra yine Görüş Gazetesinde 26 Ekim 1989 tarihinden itibaren 19 gün yayınlandı. Bu çalışmam, önceki çalışmamı tamamlar nitelikteydi. İkisini birleştirerek tek dosya haline getirdim.

Bir mektupta yazdığım gibi; “Köy her ne kadar yenilendiyse de, bazı şeyleri de eskitti. En azından kendi öz değerlerini unutturdu. Ben bunu büyük bir kayıp sayıyorum. Bunun için de bir şeyler yapmaya, kültürümüzü somut bir halde tutmaya çalışıyorum. Yenilenen Köy Ballıkaya bu tutkunun ürünüdür.”1 Ballıkaya köyünü Malatya’nın Hekimhan-Arguvan ilçelerinin arasından alarak Malatya’da ve Malatya dışında tanıtmayı amaçladım.

Ballıkaya’nın “Yenilenen Köy” olmasının nedeni ise, yer kayması nedeniyle 1987 yılında yeni yerleşim yerine taşınması. Bununla birlikte Ballıkaya’nın eski evleri bir bir yıkıldı. Peğlere ceviz, kayısı diktiler, bostan ekiler. Ballıkaya her ne kadar yenilendiyse de kültürü ve eski yapısıyla hala yaşamaktadır.

Yıkılmış Ballıkaya’nın peğlerine baktıkça şu dizeler aklıma gelir:


Olta attım ipi yok

Balta tuttum sapı yok

Nere gitmiş bu evler

Pencere var kapı yok2

Bu çalışmam kitaba dönüşürse yok olan değerlerimizi kalıcı kılmada önemli bir görevi yerine getirdiğim gerçeği görülecektir.

Tüm yardımcı olanlara teşekkür ederim.

Süleyman ÖZEROL/Mart 2007, ANKARA 
 

1 Aysel ERCAN’a  24 Aralık 1988  tarihli mektuptan
2 Ahmet KAYA’nın “Şafak Türküsü” adlı kasetinden 
____________________________
Bugün 400 sayfaya yaklaşan çalışmamı yayınlamak istiyorum. Bu çalışmanın, köyümüzle ilgili ilk derlitoplu bir yapıt olacağına inanıyorum. 
 

Bir gün yolun buralara düşerse

Bak yukarıdaki sıra kayalara

Bul aralarında en büyüğünü

İşte o koca kara kaya

Köyümüze adını veren Ballıkaya

* * *

"YENİLENEN KÖY BALLIKAYA"

KAPAK TASARIMALRIMDAN

 

"BALLIKAYA'NIN YAŞLISI ÇOKTUR, 

CAHİLİ YOKTUR"

Dr. Ali Osman ONAT

MEZİRME Ballıkaya Köyünün Eski Adı

Tarih: 14.08.2013

Yazan: Muzaffer Öztürk

Konu: Yenilenen Köy Ballikaya

Merhaba sevgili Süleyman

Yenilenen Köy Ballıkaya çalışmasıyla birçok bilgiyi, değeri kaybolmamak üzere kalıcılaştırdın. Köyümüzü tanıma anlamında bizler için önemli bir kaynak yaratmış oldun. Çalışmanı okumamama rağmen,
Sadece övgüler yağdırabilirim.
Mutlaka bu kitaptan edinmek isterim.

selam ve sevgilerimle

Muzaffer

Tarih: 30.08.2013

Yazan: Ökkeş ÇAVUŞ

Konu: Ynt: Yenilenen Köy Ballikaya

sevgili kardeşim değerli insan sayın Süleyman Özerol çalışmalarında başarılar diliyorum ballı kayanın tarihi ismi Mezirme (Mezürme) diye tanıyoruz bu isim nereden geliyor keşke bunları da araştırıp köylerimizin isim tarihlerini ve tarihi geçmişini bilsek bildirse idik bence memleketimiz tarihi değeri çok yüksek büyük acılar büyük sevinçler büyük sanatçılar büyük şairler yetiştirmiş Anadolu'nun kavimler kapısı bilim şehri Melidia Melita Malatya ve kazaları köyleri ve hele Hekimhan'dan geçen Anadolu'nun en büyük yolu olan ipek yolu ve tarihi hanları Sultan Suyunu ve birçok yerleri vakıf olarak verilen Hekimhan'ın Taş Hanı eski Malatya'nın Aslan Tepesi kalıntıları yüz bin yıllık bir geçmişi bize anlatıyor Malatyalı olmak bir şans araştırmak için...
Başarılarını diliyorum sevgiler...

Tarih: 31.08.2013

Yazan: Süleyman ÖZEROL

Konu: Ynt: Ynt: Yenilenen Köy Ballikaya

Sayın Hemşerim teşekkürler...

Kendi köyüm ile ilgili çalışmanın yanında Hekimhan ile ilgili bir çalışma başlatmış bulunuyoruz. Sizlerin de katkılarını istiyoruz.

Selam ve saygılarımla.

Tarih: 31.08.2013

Yazan: Süleyman ÖZEROL

Konu: Ynt: Yenilenen Köy Ballikaya

Muzaffer Merhaba

Teşekkürler...
bu yılın sonunda az sayıda da olsa YENİLENEN KÖY BALLIKAYA çalışmamı bastıracağım.

Selam ve sevgilerimle...

Tarih: 20.10.2014

Yazan: Süleyman ÖZEROL

Konu: Ynt: Yenilenen Köy Ballikaya

2014 yılında başaramadım bunu, 2915 yılında az miktarda da olsa bastıracağım.
Teşekkürler...

Tarih: 21.10.2014

Yazan: Süleyman ÖZEROL

Konu: Ynt: Ynt: Yenilenen Köy Ballikaya

2015 yılında...

Tarih: 24.06.2015

Yazan: Süleyman Özerol

Konu: Ynt: Yenilenen Köy Ballikaya

983-2015, aradan 32 yıl geçti ve bu sonbaharda "Yenilenen Köy BALLIKAYA" da baskı sırasında...

***
Bir gün yolun buralara düşerse
Bak yukarıdaki kayalara
Bul aralarında en büyüğünü
İşte o koca kara kaya
Köye adını veren Ballıkaya...
***

Tarih: 28.01.2016

Yazan: Süleyman ÖZEROL

Konu: Ynt: Yenilenen Köy Ballikaya

Kitabı hala çıkaramadım.
2016'da çıkaramam gerek. Ancak maliyeti var, bekliyorum.

Tarih: 02.09.2016

Yazan: Süleyman ÖZEROL

Konu: Ynt: Yenilenen Köy Ballikaya

Bir mektupta yazdığım gibi; “Köy her ne kadar yenilendiyse de, bazı şeyleri de eskitti. En azından kendi öz değerlerini unutturdu. Ben bunu büyük bir kayıp sayıyorum. Bunun için de bir şeyler yapmaya, kültürümüzü somut bir halde tutmaya çalışıyorum. Yenilenen Köy Ballıkaya bu tutkunun ürünüdür.”1 Ballıkaya köyünü Malatya’nın Hekimhan-Arguvan ilçelerinin arasından alarak Malatya’da ve Malatya dışında tanıtmayı amaçladım.
Yakın zamanda basım hazırlıklarına başlayacağım.

Selamlar, sevgiler...

Tarih: 30.06.2013

Yazan: Süleyman ÖZEROL

Konu: MEZİRME-BALLIKAYA ADININ ÇIKAĞI (NEREDEN GELDİĞİ)

Kanuni döneminde “Kariye-i Merzeme (Mezdirme)” adıyla Arguvan’a bağlı, 21 hanelik bir köy olarak belirtilir. 1 Köydeki yaşlıların anlatımına göre, köyün güneyinde bulunan Mihail (Başkavak) köy iken burası mezradır. Mezra adı, Mezere diye anılmaya başlar, zaman içinde değişerek de Mezirme olur. 2 Merz; 1. yer, toprak, arazi; 2. sınır, had, hudut anlamları ile sözlüklerde yer alır.3 Bu tanımlara göre Merzeme, “Arazi olarak kullanılan yer” anlamındadır. Halk dilinde “ekenek” adıyla bilinir. Bu durumda “Karye-i Merzeme”, “köyün ekeneği” anlamını taşır. Diğer yandan “Mezirme” sözcüğü ile ilgili olarak bazı tanımlamalar yapılmıştır. Merzeme, Mesorome biçimindeki tanımlar da hemen hemen yukarıdaki tanımlarla benzerdir.
Yazar Hamza Aksüt, “Anadolu Aleviliğinin Sosyal ve Coğrafi Kökenleri adlı yapıtında Malatya Alevileri bölümünde Mezirme (Ballıkaya) başlığı altında Hasançelebili Ozan Mulla-Kul Mustafa adıan kaydettiği “Tamam gezdik Arguvan’ın elini/Dostlar sefa ile gönderin bizi” sözbaşlı şiirin devamında Ballıkaya köyünden söz eder.
“Köyün adı Ballıkaya olarak değiştirilmiştir. Aslında Ballıkaya köyün yukarısındaki kayalardan en büyüğünü adıdır.
Mezirme adının kökenini ve anlamını güvenilir biçimde saptayamıyoruz. Bu ad, ilkçağ Anadolu dilerlinde bir sözcüğün günümüze ulaşmış biçimidir. Olasılıkları sıralarsak;
1- Merzümen: Gaziantep Yavuzeli ilçesinde Merzimen adlı bir çay vardır. Çayın Fırat’a karıştığı yerde ünlü Rumkale vardır. Yavuzeli ilçesinin Ortaçağdaki adı Ermenicede Parzman, Arapçada Marzaban idi. Türkçe söyleyişte bu sözcükler Merzümen’e dönüşmüştür. Konumuz olan Mezirme’nin kökeni ya da adaşı Merzümen sözcüğü olabilir. Ermenicede ‘merdz” ‘yakın’, Farsçada ‘merzu’, ‘sınır’, ‘çevrili olan’ anlamlarındadır.
2- Mesorome: Roma döneminde Sivas ile Suşehri arasındaki kasabanın adıdır. Rumcada ‘meso’, ‘ortasında’ demektir. ‘Mesorome’, ‘rome ortasında’ anlamındadır. ‘Rome’ ise Anadolu için kullanılan bir sözcüktür. Ancak, konunun uzmanı Ramsay’a göre bu adlandırma kesinlikle doğru değildir. Emsorome; başka bir dilden gelmiş bir adın Helen ağzına uydurulmuş biçimidir.
Mezirme Osmanlı belgelerinde Merzume, Merzeme biçimlerinde yazılmıştır.
1520 ve 1530 yazımlarında Mezirme, Arguvan nahiyesi sınırları içinde 10 hane+1=11 vergi nüfuslu küçük bir köydü. Köyde imam yoktu.
1547’de Mezirme, 15 hane+4 mücerred=19 vergi nüfusluydu.
1560 yazımında köyün vergi nüfusu 21 hane+16 mücerred=37 olarak kayıtlıdır. Bu son yazımda köy nüfusunun ili kat arttığı görülmektedir.
Köy, Malatya yöneticisinin “hassı’dır. Buğday, arpa, darı ekilen köyde az bir miktar meyve ağacı bulunduğu anlaşılmaktadır. Halkın ödediği vergi ve harçlar toplam 4.882 akçadır.
Ad listesi Alevi ad vurma geleneğine aykırı bir öğe taşımıyor. Listedeki Arap adı ilginçtir. Türklerde Çerkez, Arab, Gürcü gibi başka etnik toplulukların adlarının insan adı olarak vurulduğunu biliyoruz. Hatta bu adlar Oğuz boyarlının bazı obalarına ad olabilmektedir. Bunlardan birisi Kuzey Malatya’da izine her yerde rastlayabileceğimiz Dulkadir Türkmenlerinin Araplı oymağıdır. Araplı oymağının bir bölümü Akkoyunlu Uzun Hasan Beyin yanında savaşlara katılmaktadır. Rakka sürgünü kapsamındaki oymağın öteki kolları Yeni İl ve Bozok’taydı.” 4
1960 yılında Mezirme adı, Ballıkaya olarak değiştirilir. Ballıkaya, köyün kuzeyinde bulunan sıra kayaların en yükseği, altmışlı yıllarda oldukça çok arının barınarak bal yaptığı kayanın adıdır. Yazın sıcak günlerinde buradan bal aktığı bilinen bir gerçektir.

DİPNOTLAR:

1 M. ELİBÜYÜK-R. YİNANÇ: Kanuni Devrinde Malatya-1560, Gazi Üniv. Yay. Ankara 1983.
2 Ballıkaya ve çevresinde çok sayıda kaynak kişinin anlatımından aktarılmıştır.
3 TDK: Türkçe Sözlük, TDK Yay. Ankara 1983
4 Hamza AKSÜT: Anadolu Aleviliğinin Sosyal ve Coğrafi Kökenleri, Art Basın Yayın, Ankara 2002, s. 327-331
5 Tahsin FIRAT: Hakimhan 1952, Emekli, 6 Ağustos 2006 Ballıkaya

Yeni yorum

 BALLIKAYA'DA YETİŞENLERDEN

Adlara ve fotoğraflara tıklayarak yaşamöykülerini okuyabilirsiniz

1. YEMENNİ ABİDİN (Yemenli)

2. KÜÇÜK ABİDİN

Bir Gevheri de Bizden

3. KÖR MUSTAFA (Mustafa Kocaman)

4.Vayloğ Dede (Mustafa Tuna)

5. Aşık Yusuf (Yusuf Başaran)

6. İmam Dede (İmam Şahin)

7. Aşık Mustafa (Mustafa Başaran)

8. Eray Erol

ERY

9. Görkem Erol

Kopyası G. EROL

10. Hasan Çelik

  

11. Mehmet Çelik

 12. Yusuf Çalışgan 

13. M. Seyfi OKTAY 

14. Yusuf Erol

Haberler

Ballıkaya Köylülerinden Karadirek'te Kömbe Günü

15.09.2014 09:47
Ballıkaya Köylülerinden Karadirek'te Kömbe Günü 13 Eylül 2914... Hanım saat 15.00’de Karadirek’te...

Karadirek Kışlık Yemekhane, Kesimevi ve Pişirimevinin Çatısı Yapıldı, Ana Bina Doğusu ve Yazlık Yemekhane Düzenlendi

10.08.2014 23:59
Karadirek Kışlık Yemekhane, Kesimevi ve Pişirimevinin Çatısı Yapıldı, Ana Bina Doğusu ve Yazlık...

Ballıkaya Köyü Derneği Yönetimi Başkan Millioğlunu Ziyaret Etti

24.07.2014 11:24
Ballıkaya köyü Derneği Yöneticileri Başkan Millioğullarını Ziyaret Etti  Ballıkaya Köyü...

CHP Malatya Milletvekili Veli Ağbaba ve Milletvekilleri Ballıkaya'da

01.07.2014 20:02
CHP Malatya Milletvekili Veli Ağbaba ve Milletvekilleri Ballıkaya'da… Cumhurbaşkanlığı seçimi...

Yusuf Başaran Abdal Musa'da Cem Yürütecek

27.06.2014 09:01
BAŞKAN YUSUF BAŞARAN, ABDAL MUSA SULTAN ANMA TÖRENLERİNDE CEM YÜRÜTECEK 26, 27, 28 ve 29 Haziran...

Katre-i Umman "Asıkların İzinden" Konserini Gerçekleştirdi

07.02.2014 19:07
  KATRE-İ UMMAN "ÂŞIKLARIN İZİNDEN" KONSERİNİ...

Home Sweet Home-Türkey, May 2012 (Evim Güzel Evim, Türkiye Mayıs 2012)

27.11.2013 18:43
(HOME SWEET HOME-TÜRKEY, MAY 2012 (EVİM GÜZEL EVİM, TÜRKİYE MAYIS 2012)   Süleyman...

Çağdaş Malatyalılar Derneğinde Gençler Yönetimde

27.11.2013 18:14
ÇAĞDAŞ MALATYALILAR DERNEĞİNDE GENÇLER YÖNETİMDE   Süleyman ÖZEROL     Çağdaş...

Ballıkaya Köyünde Abdal Musa Kurbanı ve Cemi Yapıldı

20.10.2013 01:10
Ballıkaya Köyünde Abdal Musa Kurbanı ve Cemi Yapıldı   Malatya Hekimhan Ballıkaya köyünde...

Ballıkaya Köyü Öğretmenleri İle İlgili Kitap Çalışması

04.10.2013 19:14
  Malatya Hekimhan Ballıkaya Köyünde Köy Enstitüsü ve Öğretmen Okulunu Bitiren Öğretmenler İle...
1 | 2 | 3 | 4 >>

Anasayfa

Şah Veli Dede'nin Kimliği ve Çevresinde Oluşlan Kültür

21.05.2014 11:31
ŞAH VELİ DEDE’NİN KİMLİĞİ VE ÇEVRESİNDE OLUŞAN KÜLTÜR                       Süleyman ÖZEROL I. ŞAH VELİ’NİN KİMLİĞİ:  Şah Veli, kimliği ve yaşamı anlatımlara/söylencelere dayanan, Malatya ili Hekimhan ilçesi Ballıkaya köyündeki Karadirek...

Ağpınar (Akpınar) Çeşmesi

03.04.2014 00:41
         AĞPINAR (AKPINAR) ÇEŞMESİ                             Süleyman ÖZEROL Çeşmenin Genel Durumu Malatya ili Hekimhan ilçesi Ballıkaya köyünün eski yerleşim yerinin kuzey doğusunda,yeni...

Ballıkaya (Mezirme) Köyü ve Karadirek Dergâhı Hakkında Genel Bilgiler

24.08.2013 01:23
  Ballıkaya (Mezirme) Köyü ve Karadirek Dergahı Hakkında Genel Bilgiler Süleyman ÖZEROL/Araştırmacı-Gazeteci SUNUŞ “1. Uluslararası Şah İbrahim Bilgi Şöleni” etkinliğini Şah İbrahim Ocağı ve ülkemizin toplumsal yaşamı açısından önemli bir etkinlik olarak değerlendiriyor, düzenleyiciler ve...

BALLIKAYA KÖYÜ/Okul ve Eğitim

25.04.2013 02:09
BALLIKAYA KÖYÜNDE OKUL VE EĞİTİM       Süleyman ÖZEROL/Araştırmacı-Gazeteci    1926 yılında ilkokul açılmıştır. Önceleri gücü yetenler (İki-üç kişi) özel hoca tutarak çocuklarına eski yazı öğretirlermiş. Bunlardan Haydar Efendi yaylaya göçüldüğünde oğlunun hocasını...

BALLIKAYA KÖYÜ/ Ekonomik Yapı

24.04.2013 03:27
    Ballıkaya Köyü-Ekonomik Yapı Süleyman ÖZEROL   Halkın geçim kaynakları başta toprağa dayalı işler ve hayvancılıktır. Toprağı olmayan aile yoktur. Kendi yağıyla kavrulan, az da olsa ürünlerini pazarlamaya çalışan Ballıkaya’nın çok zengini olmadığı gibi çok fakiri da yoktur....

BALLIKAYA KÖYÜ/Tarihsel Kalıntılar ve Turizm

21.04.2013 13:39
  Ballıkaya Köyü-Tarihsel Kalıntılar ve Turizm Süleyman ÖZEROL     Ballıkaya’da üç yüz yılı aşkın bir geçmişi olan Karadirek Dergâhı, IX. Yüzyıla ait Ağpuğar Çeşmesi gibi tarihsel özellik taşıyan yerlerin yanında; köyün kuzeyini baştanbaşa kuşatan kaya kuşağındaki tarih öncesi...

BALLIKAYA KÖYÜ/Tarihsel Bilgiler

20.04.2013 10:33
BALLIKAYA KÖYÜ/Tarihsel Bilgiler   Süleyman ÖZEROL  Adının Çıkağı (Nereden Geldiği):   Osmanlılar döneminde en eski bilgiler Kanuni döneminde olup, 1520-1560 yılları arasındkai yazımlara denk gelir. Bu dönemde, “Kariye-i Merzeme (Mezdirme)” adıyla Arguvan’a bağlı, 21...

BALLIKAYA KÖYÜ/Konumu ve Yeryüzü Şekilleri

19.04.2013 01:39
BALLIKAYA KÖYÜ/Konumu ve Yeryüzü Şekilleri      Süleyman ÖZEROL/Araştırmacı-Gazeteci    1. Konumu:    Hekimhan-Arguvan ilçeleri arasında orta noktadadır. Doğusunda Mıroğlar, güneydoğusunda Çeki mezraları, güneyinde Başkavak köyü, batısında İğdir köyü, kuzeyinde...

BALLIKAYA KÖYÜ Hakkında Genel Bilgiler

17.04.2013 17:42
BALLIKAYA KÖYÜ/Hakkında Genel Bilgiler Süleyman ÖZEROL  Ballıkaya, Hekimhan ilçesine bağlı, Hekimhan-Arguvan karayolu üzerinde orta noktada bulunan bir köydür. Muroğlar ve Çeki mezraları vardır. Doğusunda Muroğlar, Kuşu Köyü, güneydoğusunda Çeki, güneyinde Başkavak köyü, batısında İğdir köyü,...